Archive of ‘#Videos (Videolar)’ category

Sicim teorisi ve Mıknatıslar (Başlık kısmen dikkat çekmek için)

Ekteki videoda “scale invariance”, ya da vikipediaya göre Türkçe adıyla “ölçek değişmezliği”nin çok güzel bir gösterimi var.

Aşağıda kısaca bu ölçek değişmezliğine ve mıknatıslardaki önemine değineceğim. Aynı ölçek değişmezliği kavramı sicim teorisinin de başköşesi, çünkü sicimler üzerinde yaşadıkları çarşafta da bu simetriye sahipler! (worldsheet’e de çarşaf dedim ya  )

Devamı…

Pisagor Üçlüleri

Üniversite sınavına girmiş herkes 3-4-5 ya da 5-12-13 üçgenleriyle ilgili bir soruyla karşı karşıya gelmiştir. Bu üçgenlerin seçilmesinin asıl sebebi kenar uzunluklarının tam sayı olması sebebiyle işlem kolaylığı olsa da, ikisinin karelerinin toplamının üçüncüsünün karesini verdiği bu üçlüler geometrinin dışında cebirde kendi başlarına ayrı bir yer tutarlar ve bunlara Pisagor üçlüsü denir.

Pisagor üçlüleri ile ilgili çok güzel olduğunu düşündüğüm bir video izledim, bu videoda anlatılanları uygulamalı görebilmek isteyenler için de bir Mathematica kodu yazdım. Kodu ve kodun uygulamasını da videodan izleyebilirsiniz.
Devamı…

Merkatör Projeksiyonu

Çoğumuz ya internette ya da uçağa bindiklerinde ekranda gördükleri haritalarda uçağın haritaya göre doğrusal gitmediğini görmüştür. Aşağıda bunun niçin böyle olduğuna kısaca değineceğim, ekteki videoda da bu haritalarda iki nokta arasındaki en kısa mesafelerin nasıl gözüktüğünü görebilirsiniz.

Biz düz üç boyutlu bir uzayda yaşayan canlılar olduğumuz için dünyanın yüzeyini de üç boyutlu düz uzayımıza göre inceleyip ona göre doğru kavramını uygulamaya çalışıyoruz. Oysa dünyanın yüzeyi 2 boyutlu bir alandır, ve bu iki boyutlu yüzey bükümlü bir uzaydır. Bükümlü kelimesini anlamanın en kolay yolu sanırım şu: Bu 2 boyutlu yüzeye çizilen üçgenlerin alanları arttıkça iç açıları toplamı da artar!
Devamı…

Mathematica ve Periyodik Tablo

Liseden de bildiğimiz gibi, yapısal özelliklerine göre atomları gruplandırabilmek için onları Periyodik Tablo’da toplarız.

Periyodik tablonun arkasında yatan neden basittir: Bütün atomların birbirleriyle etkileşimlerinin sebebi enerjilerini en düşük hale getirebilmektir. Atomların enerjileri elektronlarının hangi enerji düzeylerinde olduğuyla ilgili olduğu için de, benzer sayıda elektron dizilimi olan atomların benzer davranmasını bekleriz. Bu yüzden de onları yüksüz hallerindeki elektron sayılarına göre periyodik tabloda dizeriz.

Tabi papaz her zaman pilav yemez 🙂 İlgimizi çeken bir çok başka özellik periyodik tablodaki dizilime göre atomlar arasında düzgün dağılmamış olabilir. Örneğin hangi atomların ne kadar ısı geçirdiğine bakacak olursak, periyodik tabloya bir bakışın yeterli olmayacağını görebiliriz.
Devamı…

Bayram Tekin’in Kuantum Fiziği Üzerine Sohbetleri

Kirchoff, Boltzman, Charles Galton Darwin (Meşhur Darwin’in Fizikçi torunu [babası da matematikçi]), Thompson, Rutherford, Planck, Einstein, Heisenberg, Schrodinger, Dirac ve daha niceleri hangi sorularla uğraştılar?

Bunlar ve daha bir çok bilim insanının zamanlarında çözmeye çalıştıkları sorunlar ve yaptıkları deneylerle nasıl kuantum fiziğine ulaştıklarını, ODTÜ Fizik Bölümü’nden Bayram Tekin hocamızın matematiğine girmeden tarihini de vererek muhteşem anlattığı ekteki video serisinde bulabilirsiniz!

Şiddetle tavsiye edilir 

Ay hakkında

Gezegenimizin tek ve güzide uydusu Ay’ın Dünya üzerinde kütle çekimsel olarak Güneş’ten daha fazla etkisi olduğunu biliyor muydunuz? Merak edenlere ODTÜ Fizik Bölümü’nden Bayram Tekin hocamızın şu hem eğlendiren hem düşündüren videosunu tavsiye ederim.

Ay’ın Dünya üzerindeki bu etkisinin temel sebebi dünya etrafında dönüyor olması. Dünya’ya olan mesafesindeki bu değişmeler de dünyanın okyanuslarında büyük gelgitler yaratmaktadır. Nitekim Bayram hocamızın videosunda dediği gibi de Ay aslında oluşumundan bu yana gezegenimizin okyanusunu çalmaya çalışıyor 
Devamı…

Siyah Cisim Işıması

Ekteki videoda herhangi bir sıcaklıktaki cismin hangi renklerde ne kadar ışık yaydığının grafiğini göreceksiniz!

Kuantum fiziğinin çıkışına vesile olan bu olgu kısaca şu: Kabaca her cisim her an her dalga boyunda ışıma yapar! Fakat hangi dalga boyunda ne kadar ışıma yapacağı cismin sıcaklığıyla ilintilidir. Klasik fizik bu sıcaklık-ışıma ilişkisini düzgün açıklayamaz; zaten kuantum fiziği de ilk olarak bu ilişkiyi açıklamaya çalışırken ortaya çıkmıştır.
Devamı…